Uzman temizlik ipuçları için adresiniz | TemizSözlük

Çevre Kirliliği Nedir, Çevre Kirliliğini Önlemek İçin Neler Yapabilirsiniz?

Sadece belli bir grup insanın değil, dünya üzerinde yaşayan herkesin en önemli sorunu haline gelen çevre kirliliği ile ilgili bilmek istediğiniz her şeyi bu yazıda bulabilirsiniz.

Güncellenmiş

Çevre Kirliliği Nedir, Çevre Kirliliğini Önlemek İçin Neler Yapabilirsiniz?

Çevre kirliliği ve iklim krizi bir söylentiden mi ibaret? Ne yazık ki, uluslararası kuruluşların bilimsel araştırmaları, çevre kirliliği konusunun bir mit olmadığını ve artan kirliliğin gezegenimizin geleceğini tehdit ettiğini gözler önüne seriyor. Peki, çevre kirliliği tam olarak nedir ve çevre kirliğini önlemek için bireysel olarak neler yapılabilir?

Çevre kirliliğini önlemek adına bireysel olarak yapabileceklerinizi zamanla, imkanlarınız dahilinde geliştirmek elinizde. En önemlisi ise bu uygulamaları diğer insanlarla paylaşarak gerekli duyarlılığı oluşturmak. Örneğin, bu önlemlerin yaşadığınız apartmanda ve iş yerinizde uygulanması için önayak olabilirsiniz

Çevre Kirliliği Nedir, Neden Olur?

Çevre kirliliğini anlamak için öncelikle çevrenin ne olduğu iyi anlaşılmalı. Çevre, basit bir tanımla, dünya üzerinde yaşamını sürdüren insanların, hayvanların, bitkilerin, organizmaların yani kısaca tüm canlıların hayatları boyunca karşılıklı olarak ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır. Su, hava ve toprak elementler, bu çevrenin fiziksel unsurlarını oluşturur. Buradan hareketle "Çevre kirliliği nedir?" sorusunun cevabını "Dünya/atmosfer sisteminin fiziksel ve biyolojik yapısının, çevresel süreçlerin olumsuz etkileneceği ölçüde kirlenmesi" olarak vermek mümkün.

Çevre kirliliği hava, gürültü, ısı/ışık, toprak, görüntü kirliliği ve radyoaktif kirlilik şeklinde karşımıza çıkabiliyor. Gelişen teknoloji ile birlikte sürdürdüğümüz modern yaşamın artılarının yanı sıra birçok eksisi de mevcut. Farklı kaynaklardan katı, sıvı ve gaz halinde çıkan kirletici maddeler, farklı ortamlarda birikiyor ve bunun sonucunda da çevre kirliliği oluşuyor. Çevre kirliliği araştırmalarına bakıldığında rakamların korkutucu boyutlara vardığını görebiliriz. Örneğin, toksik çevre kirliliği, kar amacı gütmeyen bir çevre örgütü olan Pure Earth'e göre dünya çapında 200 milyondan fazla insanı etkiliyor! Kirlenmenin en yüksek görüldüğü bazı ülkelerde ise bebekler artan hastalıklarla doğarken, bireylerin yaşam sürelerinin 45'ten daha az olacağı düşünülüyor... Çözüm yolları öncesinde çevre kirliliğinin nedenlerine de değinmekte fayda var.

NA
Peki, çevre kirliliğini azaltmak için bireysel bazda yapılabilecekler, alınabilecek basit önlemler var mı? Elbette var! Dünyayı bir günde değiştirmek uzak bir ihtimal gibi geliyor olabilir, ancak her şey bir adım atmakla başlıyor. Günlük yaşamınızda küçük değişiklikler yaparak çevre kirliliğini önlemeye yönelik adımlar atabilirsiniz.

Çevre Kirliliğinin Nedenleri Nelerdir?

Endüstriyel faaliyetler: Endüstriyel faaliyetlerin neden olduğu atıklar, biyosferde hızla yayılırken ekolojik dengeyi alt üst ediyor. Bacalardan atmosfere karışan duman ve gazların, fabrika atıklarının kontrollerinin doğru şekilde gerçekleştirilmemesi veya ekosistem ile uyumlu üretim araçlarının tercih edilmemesi suyu ve toprağı en çok kirleten sebeplerin başında geliyor.

Katı atıklar: Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2016 verilerine göre ülkemizde günlük kişi başına ortalama 1.17 kg katı atık oluşuyor. Bu oranlar ülkeye göre değişse de dünya çapında düşünüldüğünde ortaya kesin olarak hesaplanması güç bir rakam çıkıyor. Çevre kirliliğinin bir diğer sebebi olan evsel ve ticari atıkların geri dönüşümü konusu ise son yıllarda gündemde yerini alan bir diğer konu.

Ulaşım, taşıtlar: Ulaşım araçları aracılığıyla havaya karışan karbonmonoksit, kükürtdioksit gibi gazlar, hidrokarbonlar ve kurşun gibi bileşikler, hava kirliliği başta olmak üzere çevre kirliliğini artırıyor.

Hızlı kentleşme ve sanayileşme: Şehirlere doğru yaşanmakta olan göç dalgası, bitkileri ve hayvanları ciddi oranda etkiliyor.

Tarımsal faaliyetler: Ürünlerin yetiştirilmesinde kullanılan gübreler ve yapay unsurlar da çevre kirliliği konusunda olumsuz etkilere neden oluyor.Yanlış sulama uygulamaları sonucunda kullanılan ilaçlar, derine inip su kaynaklarına karışabilir.

Fosil yakıtlar: Çevre kirliliği araştırmaları sonucunda, fosil yakıt tedarik edilen bölgelerdeki canlıların çok büyük zararlar gördüğü; özellikle kömür, petrol ve doğal gaz çıkan alanlarda çevrenin göz ardı edilemeyecek boyutlarda kirlendiği bugüne kadar net olarak gözlemlendi.

NA

Tüm bu etkenler çevre kirliliğinin başlıca nedenleri arasında yer alsa da çevre kirliliğinin pek çok başka nedeni var. Bu nedenler arasında şunlar sayılabilir:

  • Göç ve plansız kentleşme,
  • Kişi bazında enerji tüketiminin artması
  • Su, kağıt, kömür gibi kaynakların ihtiyaç fazlası kullanımı,
  • Sulak alanların ve göllerin kurutulması,
  • Aşırıya kaçan otlatma ve doğal bitki örtüsünün tahrip edilmesi,
  • Maden, kireç, taş ve kum ocakları,
  • Atmosfer olayları ve doğal afetler,
  • Kanalizasyon sularının arıtılmadan alıcı ortamlara verilmesi ve sulama faaliyetlerinde kullanılması,
  • Ormanların tahrip edilmesi, yangınlar ve erozyon,
  • Kaçak avlanma,
  • Televizyon, bilgisayar ve röntgen; tomografi benzeri tıbbi cihazların yaygınlaşması ile meydana gelen radyasyon ve kentsel gürültü.
NA
Çevre Kirliliğini Önlemek İçin Bireysel Olarak Neler Yapılabilir?
  • Kısa mesafelerde kendi aracınızı ya da taksi gibi ulaşım araçlarını kullanmak yerine yürüyebilir veya bisikletle ulaşımı deneyebilirsiniz. Çevre kirliliğini önlemeye katkıda bulunmak için yapabileceğiniz en iyi şeylerden biri, aracınızı kısa yolculuklar için kullanmayı bırakmak. Hava güzel, yolunuz da kısaysa hem biraz egzersiz yapmış olur hem de güzel havanın tadını çıkarabilirsiniz.
  • Toplu taşıma araçlarını kullanmak da bir diğer seçenek. Evinizin yakınında otobüs durağı varsa veya gideceğiniz yere metroyla ulaşabiliyorsanız, neden olmasın? Araba kullanmadığınız için karbon ayak izinizi düşürmüş olursunuz. Ayrıca bu sayede gözünüz trafikte değil, uzun zamandır başlamak istediğiniz kitapta olabilir.
  • Gıda satın alırken ithal ürünlerden çok yerel ve mevsimsel üretimleri tercih edebilirsiniz. Böylece gıdaların kaynağından size taşınmasından dolayı oluşan karbon emisyonlarını da azaltmış olursunuz. Hatta mümkünse kendi ürünlerinizi yetiştirmeyi deneyebilirsiniz.
  • Enerji tüketimi de çevre kirliliğini tetikleyen etkenlerin başında geliyor. Enerjiden kaynaklanan ve çevre kirliliği yaratan emisyonlarla başa çıkmanın en iyi yolu yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek olsa da siz de evinizde elektrik kullanımı azaltarak bu çabaya katkıda bulunabilirsiniz. Düşük watt'lı ampulleri tercih etmek, kullanmadığınız elektronik eşyaları fişten çekmek, kıyafetlerinizi yıkadıktan sonra kurutma makinesi yerine asmak gibi ev içi önlemler, enerjinin kontrollü kullanımı açısından doğru tercihler olarak öne çıkıyor.
  • İkinci el ürün almak veya kullanılmış giysilerinizi, ihtiyaç fazlası eşyalarınızı diğer insanlarla paylaşmak da önemli bir adım olacaktır.
  • Karton bardak yerine termos, plastik pipet yerine metal pipet kullanmak gibi yöntemlerle kişisel atıklarınızı azaltmak, geri dönüştürebileceğiniz her şeyi dönüşüme kazandırmak çevre kirliliğine karşı bireysel mücadelenin olmazsa olmazları arasında.
NA
Çevre Kirliliğinden Neden Olduğu Çarpıcı Gerçekler
  • Dünya Sağlık Örgütü'nün 2018 yılı raporuna göre her yıl 1,7 milyon insan, sağlıksız çevre koşulları nedeniyle kansere yakalanıyor. 12,6 milyon insan ise çevre kirliliğine bağlı hastalıklar sebebiyle hayatını kaybediyor.
  • Yine Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre çevre kirliliğinin bir çeşidi olan hava kirliliğine bağlı sağlık sorunları yılda yaklaşık 7 milyon insanın ölümüne sebep oluyor.
  • European Heart Journal'ın araştırmasına göre Avrupa'da yaşayan insanların ortalama ömrü hava kirliliği nedeniyle iki sene kısalıyor.
  • Dünya Kaynakları Enstitüsü'nün güncel raporuna göre 2018 yılında dünya çapında 12 milyon hektar tropik yağmur ormanı yok oldu. Bu oran her geçen yıl artıyor.
  • Living Planet Report isimli rapora göre son 40 yılda vahşi hayvan popülasyonu %60 azaldı.
  • UNDP verileri sadece tuvalet kağıdı üretimi için, dünya çapında günde 27 binden fazla ağacın kesildiğini ortaya koyuyor.
  • WWF verilerine göre, dünya üzerinde 1 milyarı aşkın insanın temiz içme suyuna erişimi yok.
  • Avrupa Komisyonu'ndan edinilen verilere göre küresel enerji kullanımı, 20. yüzyılda 20 kat arttı. 2020 yılına kadar bu orana %2 oranında artış daha eklenmesi bekleniyor.

Aslen yayınlandı